Steeds meer mensen kiezen voor rijlessen met een automaat. En dat is niet voor niets: je hebt minder lessen nodig, de slaagkans ligt hoger én je rijdt minder gestrest. Maar er zit ook een keerzijde aan. Want wat betekent een automaat rijbewijs precies voor wat je later wel — en niet — mag rijden? In dit artikel leggen we alles eerlijk uit, inclusief de beperkingen waar veel mensen te laat achter komen.
Wat is een automaat rijbewijs precies?
Een automaat rijbewijs is gewoon rijbewijs B — maar dan behaald in een automatische auto. Het grote verschil zit hem niet in het rijbewijs zelf, maar in een kleine code die erop staat: code 78.
Die code betekent dat je je praktijkexamen hebt afgelegd in een automatische auto en dat je daarom alleen automatische voertuigen mag besturen. Stap je toch in een handgeschakelde auto? Dan rijd je technisch gezien illegaal en ben je niet verzekerd. Dat kan flinke gevolgen hebben bij een ongeluk of een verkeerscontrole.
Een automaat rijbewijs is dus niet "minder" dan een gewoon rijbewijs — maar het is wel beperkter. En dat is precies wat veel mensen over het hoofd zien als ze kiezen voor rijlessen met een automaat.
Hoe werkt een automatische auto?
Voordat we verder gaan, even kort uitleggen hoe een automatische auto werkt — want dat helpt je begrijpen waarom rijlessen met een automaat makkelijker zijn.
Bij een gewone handgeschakelde auto heb je drie pedalen: gas, rem én koppeling. Je moet zelf de versnellingspook bedienen en bepalen wanneer je omhoog of omlaag schakelt. Dat vraagt coördinatie, gevoel en oefening.
Bij een automatische auto heb je alleen gas en rem. De auto schakelt zelf, op basis van je snelheid en het toerental van de motor. Je zet de auto in de "D" stand (Drive) en rijdt gewoon. Simpeler kan bijna niet.
Dat maakt rijlessen met een automaat voor veel mensen een stuk toegankelijker — zeker voor mensen die moeite hebben met multitasking of die zenuwachtig worden van al die handelingen tegelijk.
Is het echt makkelijker slagen met een automaat?
Kort antwoord: ja, gemiddeld wel. En dat is niet zomaar een gevoel — de cijfers van het CBR bevestigen het.
De gemiddelde slaagpercentages liggen ruwweg als volgt:
- Rijexamen automaat: circa 55 – 60% slaagkans per poging
- Rijexamen handgeschakeld: circa 45 – 50% slaagkans per poging
Dat verschil van zo'n 10 procentpunt is significant. Maar waarom slagen automaat-rijders vaker?
Tijdens een rijexamen moet je tegelijkertijd heel veel dingen in de gaten houden:
- Verkeer voor, achter en naast je observeren
- Voorrang verlenen op kruispunten
- Snelheid aanpassen aan de situatie
- Spiegels en dode hoek controleren
- Rijstroken kiezen en tijdig richting aangeven
- De examinator begrijpen en opvolgen
Als je daar ook nog het schakelen, de koppeling doseren en het optrekken zonder afslaan bij moet optellen, is er veel meer kans dat er iets misgaat. Bij een automaat valt die hele schakeltaak weg. Je kunt je volledig richten op het rijden zelf — en dát is waar de examinator op let.
Dat betekent overigens niet dat je met een automaat automatisch slaagt. Je moet nog steeds alle verkeersregels kennen, gevaarherkenning beheersen en je rijgedrag aanpassen aan de situatie. Maar de drempel ligt duidelijk lager.
Hoeveel rijlessen heb je nodig voor een automaat rijbewijs?
Een van de grootste voordelen van rijlessen met een automaat is dat je gemiddeld minder lessen nodig hebt. Dat scheelt direct in de kosten.
| Automaat | Handgeschakeld | |
|---|---|---|
| Gemiddeld aantal lessen | 30 – 40 | 40 – 55 |
| Kosten per les (gem. €45) | €1.350 – €1.800 | €1.800 – €2.475 |
| CBR theorie-examen | €45 | €45 |
| CBR praktijkexamen | €145 | €145 |
| Totaal gemiddeld | €1.550 – €2.000 | €2.000 – €2.700 |
Het totale kostenvoordeel van een automaat rijbewijs kan oplopen tot €700. Voor een 16- of 17-jarige die nog niet of nauwelijks werkt, is dat een heel relevant verschil.
Het aantal lessen dat jij persoonlijk nodig hebt, hangt af van hoe snel je leert, hoe vaak je les neemt en hoeveel je buiten de lessen om oefent (bijvoorbeeld via 2toDrive met je ouders). Maar gemiddeld geldt: automaat = minder lessen = minder kosten.
De beperkingen van een automaat rijbewijs: wat mag je niet?
En dan nu het eerlijke deel. Want een automaat rijbewijs heeft echte beperkingen — en die zijn het waard om serieus te nemen.
1. Je mag geen handgeschakelde auto rijden
Dit is de meest voor de hand liggende beperking, maar toch de meest vergeten. Met code 78 op je rijbewijs mag je wettelijk gezien geen enkele handgeschakelde auto besturen. Niet die van je ouders, niet die van een vriend, niet een gehuurde auto. Dat geldt ook als je het technisch gezien wel kunt.
2. Autohuur in het buitenland kan lastig zijn
In veel Europese landen — en zeker buiten Europa — zijn handgeschakelde auto's nog de norm bij goedkopere huurauto's. Als je op vakantie of op reis een auto wil huren en het enige beschikbare model handgeschakeld is, mag je daar simpelweg niet in rijden met een automaat rijbewijs. Een automatische huurauto is vaak duurder of niet altijd beschikbaar.
3. Minder keuze op de tweedehandsmarkt
Wil je straks zelf een auto kopen? Dan is de kans groot dat de goedkoopste modellen op Marktplaats of AutoScout24 handgeschakeld zijn. Een tweedehands Volkswagen Polo, Ford Fiesta of Opel Corsa voor €5.000 is vaak een schakelaar. Met een automaat rijbewijs mag je daar niet in rijden — tenzij je alsnog een extra examen doet.
4. Sommige beroepen vereisen handgeschakeld rijden
Werk je later in de transport, logistiek, landbouw of bouw? Dan is de kans groot dat je een handgeschakelde auto, bestelbus of ander voertuig moet kunnen besturen. Met alleen een automaat rijbewijs kom je dan niet ver. Denk hieraan als je al ideeën hebt over wat je later wil gaan doen.
5. Upgraden kost extra tijd en geld
Wil je de code 78-beperking later laten verwijderen? Dan moet je een aanvullend CBR praktijkexamen doen in een handgeschakelde auto. Daarvoor heb je weer rijlessen nodig (gemiddeld 10 – 20 extra lessen) en moet je opnieuw examengeld betalen. Dat is niet het einde van de wereld, maar het kost wel tijd, moeite en geld — terwijl je dat had kunnen vermijden door meteen voor handgeschakeld te kiezen.
Voor wie is een automaat rijbewijs de slimste keuze?
Ondanks de beperkingen is een automaat rijbewijs voor veel mensen écht de beste optie. Namelijk als je:
- Snel en goedkoop je rijbewijs wil halen
- Weet dat je straks een elektrische of hybride auto gaat rijden (die zijn altijd automatisch)
- Een leaseauto gaat rijden via werk of school (ook vaak automaten)
- Moeite hebt met multitasking of coördinatie
- Last hebt van rijangst of faalangst tijdens het examen
- Zeker weet dat je nooit in een handgeschakelde auto hoeft te rijden
Elektrische auto's zijn altijd automaten. Denk aan de Tesla Model 3, Volkswagen ID.3, Kia EV6, Peugeot e-208 of de Renault Megane E-Tech. Als jij straks een elektrische auto rijdt — en de kans is groter dan ooit — dan heb je aan een automaat rijbewijs meer dan genoeg.
Voor wie is handgeschakeld toch de betere keuze?
Kies liever voor een handgeschakeld rijbewijs als je:
- Maximale vrijheid wil bij het kiezen van een auto
- Een goedkope tweedehands auto wil kopen (die zijn vaak handgeschakeld)
- Regelmatig in het buitenland rijdt of een auto wil huren
- Later wil werken in transport, logistiek of agrarische sector
- Je ouders of begeleider bij 2toDrive een handgeschakelde auto heeft
- De volledige rijervaring wil meemaken en nergens door beperkt wil zijn
Rijles met 16 jaar: wanneer kun je beginnen?
Als je 16 bent, kun je je al voorbereiden. In Nederland mag je:
- Met 16,5 jaar beginnen met rijlessen voor rijbewijs B
- Met 17 jaar je rijexamen doen via 2toDrive (begeleid rijden)
- Met 18 jaar volledig zelfstandig de weg op
Via 2toDrive mag je na het slagen voor je rijexamen rijden met een begeleider naast je. Die begeleider moet minstens 27 jaar oud zijn en al minimaal 5 jaar rijbewijs hebben. Op je 18e verjaardag mag je dan zonder begeleider rijden. Ook bij 2toDrive geldt: kies je voor automaat, dan staat code 78 op je rijbewijs.
Conclusie: makkelijker slagen, ja — maar met een prijs
Een automaat rijbewijs halen is gemiddeld goedkoper, sneller en met een hogere slaagkans. Dat zijn drie stevige voordelen die je niet zomaar naast je neer kunt leggen.
Maar de beperkingen zijn er ook echt. Je mag geen handgeschakelde auto rijden, je hebt minder keuze op de tweedehandsmarkt en buitenlandse autoverhuur kan ingewikkelder worden. Als je nu al weet dat die beperkingen voor jou een probleem gaan zijn, is handgeschakeld de slimmere keuze — ook al kost het meer.
Weet je het nog niet zeker? Vraag een gratis proefles aan bij een rijschool bij jou in de buurt. Probeer beide opties uit en beslis daarna. Eén proefles kan je honderden euro's — en een hoop stress — besparen.
FAQ: veelgestelde vragen over automaat rijbewijs
Kan ik later alsnog handgeschakeld leren rijden na mijn automaat rijbewijs? Ja, dat kan. Je moet dan extra rijlessen volgen en een aanvullend CBR praktijkexamen afleggen in een handgeschakelde auto. Na het slagen wordt code 78 van je rijbewijs verwijderd. Reken op gemiddeld 10 – 20 extra rijlessen en opnieuw examengeld.
Is een automaat rijbewijs goedkoper dan handgeschakeld? Gemiddeld wel. Je hebt minder rijlessen nodig (30 – 40 in plaats van 40 – 55), wat kan schelen tot €700 in totale kosten. Het theorie-examen en het CBR praktijkexamen kosten hetzelfde.
Mag ik met een automaat rijbewijs een elektrische auto rijden? Ja, absoluut. Elektrische auto's zijn altijd automatisch, dus een automaat rijbewijs (met code 78) is hiervoor volledig geldig. Je mag gewoon in elke elektrische auto rijden.
Wat is code 78 op mijn rijbewijs? Code 78 is een Europese codering die aangeeft dat je je rijexamen hebt afgelegd in een automatische auto. Met deze code mag je uitsluitend automatische voertuigen besturen. Handgeschakeld rijden is dan wettelijk niet toegestaan.
Heb ik met een automaat rijbewijs een hogere slaagkans? Gemiddeld wel. Uit CBR-statistieken blijkt dat de slaagkans bij een automaat-examen zo'n 5 – 10 procentpunt hoger ligt dan bij een handgeschakeld examen. Dit komt doordat je tijdens het rijexamen minder handelingen tegelijk hoeft te verrichten.
Kan ik met een automaat rijbewijs meedoen aan 2toDrive? Ja. 2toDrive staat open voor zowel automaat- als handgeschakeld rijbewijs. Let wel op: als je je rijbewijs haalt via 2toDrive in een automatische auto, krijg je alsnog code 78 op je rijbewijs.
Mag ik in het buitenland rijden met een automaat rijbewijs? Je mag in het buitenland rijden, maar uitsluitend in automatische auto's. Een handgeschakelde huurauto besturen is niet toegestaan. In veel landen zijn goedkopere huurauto's nog handgeschakeld, dus houd hier rekening mee bij het plannen van een reis.
Is een automaat rijbewijs geschikt voor alle beroepen? Niet altijd. In sectoren zoals transport, logistiek, bouw en landbouw wordt vaak verwacht dat je handgeschakeld kunt rijden. Als je later in zo'n sector wil werken, is het verstandig om nu al te kiezen voor een handgeschakeld rijbewijs.
Hoeveel rijlessen heb ik nodig voor een automaat rijbewijs? Gemiddeld heb je 30 tot 40 rijlessen nodig. Dat is minder dan bij handgeschakeld (40 – 55 lessen), omdat je geen tijd hoeft te steken in het leren van de koppeling en het schakelen. Het exacte aantal hangt af van hoe snel jij leert.
Welke auto's zijn automatisch? Alle elektrische auto's zijn automatisch. Verder zijn veel moderne hybride auto's en nieuwe benzine- en dieselauto's standaard leverbaar met een automatische versnellingsbak. Handgeschakelde auto's vind je vooral nog bij oudere en goedkopere tweedehands modellen.